استان آذربایجان شرقی
آذربایجان شرقی در مرکز سرزمین آذربایجان جنوبی قرار میگیرد. آذربايجان شرقي بين مدارات 36º/45′ و 39º/26′ عرض شمالي و نصف النهارات 45º/5′ و 48º/22′ طول شرقي قرار دارد .آذربايجان شرقي در شمال در طول 200 كيلومتر با جمهوري آذربايجان و35 كيلومتر با جمهوري ارمنستان هم مرز مي باشد كه توسط رود مرزي ارس از آنها جدا مي شود .در حال حاضر روابط همجواري با جمهوري آذربايجان از محورهاي جلفا و خداآفرين وبا ارمنستان از طريق اوزال انجام مي گيرد، كه در اين ميان محور جلفا از اهميت استراتژيك خاصي بر خوردار است. آذربايجان شرقي در غرب و جنوب غربي خود در طول 420 كيلومتر با آذربايجان غربي هم مرز مي باشد . وحدت قومي وفرهنگي وجغرافيايي وپيوستگي هاي اقتصادي سبب شده است كه اين استان بيشترين سهم را در همجواري داشته باشد .اين روابط از طريق 5 محور مرند- بازرگان ، مرند- خوي، شبستر- سلماس، بناب- مياندوآب و محور درياچه اروميه انجام مي گيرد .استان زنجان نيز در طول 145 كيلومتر جنوب اين استان را مي پوشاند .رشته کوههای البرز، زاگرس و مرکزی در این منطقه به هم پیوستهاند. سهند از مهمترین ارتفاعات استان است. سهند با 3707 متر ارتفاع توده عظيم آتشفشاني است كه قلل زيباي آن منظر جنوبي شهر تبريز را بوجود مي آورد.كوههاي اربط يا تخت سليمان جنوبي ترين عارضه توپوگرافيك استان مي باشد كه از دامنه هاي جنوبي سهند شروع شده وبه سمت جنوب كشيده است.
تنوع شرايط اقليمي وآب و هوا در مناطق مختلف اين استان مشخصه بارز وضعيت طبيعي آن است . استان از لحاظ اقليمي تحت تاثير آب و هواي مديترانه اي قراردارد به طوري كه قسمت عمده اي از آن را اقليم نيمه خشك وسرد، مناطقي از آن را اقليم نيمه مرطوب سرد وقسمت ديگررا اقليم نيمه خشك ومعتدل قرار گرفته است.
این استان دارای 19 شهرستان، 42 شهر، ۳۸ بخش، ۱۳۳ دهستان و ۳۱۴۹ آبادی است. شهرستانهای آن عبارتند از: اهر، بستان آباد، بناب، تبریز، سراب، سهند، شبستر، کلیبر، مراغه، مرند، میانه، هریس، هشترود، آذرشهر، اسکو، جلفا، ملکان، چاراویماق و ورزقان و مرکز آن تبریز است.
جمعیت استان آذربایجانشرقی در سال 1375 حدود 3325540 نفر ذکر شده است. 55 درصد مردم در شهرها و بقیه در روستاها زندگی میکنند.تبریز مرکز استان آذربایجان شرقی 1460000 نفر جمعیت دارد. این استان در گذشته دومین قطب صنعتی کشور بود و اکنون نیز یکی از قطبهای مهم صنعتی کشور بشمار میآید.اکثر مردم استان ترک بوده و به زبان ترکی آذربایجانی تکلم میکنند ولی در عین حال گروهای قومی دیگر چون ارامنه نیز در تبریز زندگی میکنند. مذهب اکثر مردم مسلمان شیعه هست و تعدا کثیری پیرو مذهب علوی یا اهل حق هستند. ایلهای افشار در مناطق شمال دریاچه ارومیه ایلات شاهسون در ییلاقهای سبلان و سهند این استان سنت دیرینه کوچ را ادامه میدهند.
صنایع بزرگی چون ماشین سازی و تراکتورسازی تبریز سبب شده که این کانون مهم از اهمیت ویژهای برخوردار شود.این استان از کانونهای مهم صنایع دستی کشور نیز به شمار میرود. قالی بافی ازصنایع دستی مهم منطقه است. علاوه برآن این استان دارای معادن متعددی مانند مس، شن و ماسه و نمک و ذغال سنگ و ... نیز هست. در ضمن این منطقه،منطقهای مناسب و مستعدی برای کشاورزی و زراعت هم هست. این استان از مناطق مستعد، دام پروری آذربایجان جنوبی هم بشمار میرود.
بندر شرفخانه، بندر آغ گنبذ، بندر حماندو،دریاچه قوری گؤل و رودخانهها و تالابها و چشمه هاو جزیرهها و آبشارهای متعدد مراکز مهم توریستی آذربایجان جنوبی محسوب میگرددکاخ شهر داری تبریز، ساختمان شاهگلی، بقایای عمارت ربع رشیدی، قلعه جمهور، قلعهٔ پشتو، پل دختر، خانه مشروطیت و دژ ویلها ومسجد جامع تبریز، مسجد کبود و مسجد ارگ تبریز در میان آثار تاریخی استان بشمار میاید .
بنای شاهگلی تبریز
آذربایجان شرقی و مخصوصا مرکز آن یعنی تبریز فرهیختگان بسیاری را در دامان خود تربیت کرده است که از میان آنها میتوان به ملا بابا مازید،خواجه عبدالرجیم آجابادی،شیخ حسن،عبدالقدیر نخجوانی،ملا احمد هراتی،هاشم تبریزی،خاقانی شروانی،اسد طوسی،فریابی،قطران تبریزی،شیخ محمد خیابانی،ستارخان و شهریار اشاره ورزید.
در محیط وحش آذربایجان شرقی حیواناتی از قبیل خرس،روباه،گراز و خرگوش زندگی میکنند

